W imieniu zwierząt i przyrody głosem adwokata

Troska o prawa zwierząt a prawa człowieka

Zuzanna Warso / 27 marca 2020

Wprowadzenie – Karolina Kuszlewicz: poniższy tekst autorstwa mec. Zuzanny Warso został wygłoszony podczas konferencji „Różne zwierzęta, różna ochrona – o ochronie prawnej zwierząt”, która odbyła się 25 listopada 2017 w Warszawie, będąc pierwszą konferencją poświęconą przez Naczelną Radę Adwokacką prawom zwierząt. Organizatorem konferencji był Zespół ds. Kobiet przy Naczelnej Radzie Adwokackiej, której obie z mec. Warso jesteśmy członkiniami.  Fakt, że Zespół ds. kobiet przy NRA zajął się temat praw zwierząt wzbudzał w części naszego środowiska prawniczego zdziwienie. Postanowiłyśmy zatem rozpocząć konferencję właśnie od wyjaśnienia, dlaczego problematyka praw człowieka, w szczególności praw kobiet i praw zwierząt powinna iść ze sobą w parze. Wystąpienie mec. Zuzanny Warso nie straciło na aktualności i jest istotnym wkładem w poszerzanie myślenia łączącego prawo z wrażliwością. Zapraszam do lektury. 

Niektórym osobom pomysł konferencji wydał się niecodzienny.

Chciałabym wyjaśnić, dlaczego moim zdaniem jest to doskonałe miejsce i czas, żeby poruszyć temat prawnej ochrony zwierząt.

Zarówno doświadczenie członkiń Zespołu jak i badania pokazują, że przemoc wobec zwierząt bardzo często poprzedza albo towarzyszy przemocy wobec ludzi.

Według badania przeprowadzonego przez Northeastern University i Massachusetts Society for the Prevention of Cruelty to Animals – osoby znęcające się nad zwierzętami pięć razy częściej popełniają przestępstwa z użyciem przemocy wobec ludzi.

Okrucieństwo wobec zwierząt nie tylko bywa zapowiedzią przemocy wobec ludzi, w wielu przypadkach stanowi dowód występowania przemocy domowej.

Już w 1998 roku w New Jersey, badania prowadzone na podstawie danych zgromadzonych przez służby odpowiedzialne za ochronę dzieci pokazały, że w 88 procentach domów gdzie występowała przemoc wobec dzieci, sprawca znęcał się także nad zwierzętami.

Wiele innych badań pokazuje, że osoby przebywające w domach dla ofiar przemocy domowej mówią o przemocy której ofiarą padały również zwierzęta. Ogromna grupa kobiet zgłaszających się do ośrodków dla ofiar przemocy domowej mówi o tym, że ich partnerzy znęcają się lub zabijają zwierzęta domowe.

Istnieje korelacja miedzy krzywdzenie zwierząt a krzywdzeniem ludzi – dzieci, osób starszych i stosowaniem przemocy domowej. Gdybyśmy połączyli te dwa zjawiska – gdybyśmy reagowali na przemoc wobec zwierząt – do wielu przypadków użycia przemocy wobec ludzi mogłoby nie dojść.

Stosowanie przemocy związane jest z poczuciem władzy – jednej osoby nad innymi, najczęściej słabszymi lub w jakiś sposób zależnymi. Mechanizm jest w tym wypadku podobny zarówno w przypadku przemocy domowej jak i w przypadku przemocy wobec zwierząt.

To co z kolei łączy osoby, które działają przeciw tej przemocy – bez względu na to czy skierowana jest ona wobec dzieci, kobiet, osób starszych czy zwierząt – to empatia oraz niezgoda na krzywdę.

Historia daje wiele świadectw, że działania na rzecz zwierząt oraz ochrony innych słabszych grup – słabszych fizycznie, lub słabszych strukturalnie ze względu na stulecia nierównych relacji władzy, które doprowadziły do dominacji mężczyzn i dyskryminacji kobiet – wiążą ścisłe więzy. Wystarczy spojrzeć na historię ruchu antywiwiseksyjnego i pierwszych ruchów feministycznych – łączyła je walka z dominacją, walka w obronie podmiotu słabszego, pozbawionego własnego głosu – dosłownie lub metaforycznie.

Świadomość tych zjawisk to jedna ze przyczyn, dlaczego Zespół ds. Kobiet jest właściwą przestrzenią zorganizowania dzisiejszej konferencji.

Kolejna, powiązana, to nasze krytyczne spojrzenie.

Mówiąc „krytyczne” nie mam na myśli „bardzo surowe lub negatywne”, lecz „oparte na sumiennej, rzeczowej ocenie”.

Jako osoby zainteresowane tematyką praw kobiet, podchodzimy krytycznie do zastanych norm, historia uczy nas, że zasady społeczne czy prawne nierzadko petryfikują dyskryminacyjne i szkodliwe praktyki i tradycje.

Dopiero progresywne myślenie, upór i wytrwałość osób zaangażowanych, które nie godzą się na dyskryminację prowadzą do zmiany i wypracowania nowych reguł i sposobów myślenia.

Podczas dzisiejszej konferencji poprzez rozbicie monolitu jakim jest pojęcie „zwierzę” będziemy mogli przyjrzeć się krytycznie założeniom, które leżą u podstaw reguł dotyczących tego jak zwierzęta traktowane są w różnych obszarach.

Świadomi ewolucyjnej ciągłości łączącej człowieka z innymi zwierzętami i zasadniczego podobieństwa między doznaniem bólu, głodu, stresu czy strachu, będziemy mogli zastanowić się na jakich założeniach opierają się stosowane przez nas reguły i jakie argumenty moralne je uzasadniają. Tego typu refleksja bywa nieprzyjemna i niewygodna – ponieważ uświadamia nam, ze pewne nasze wybory są zupełnie arbitralne lub nie mają etycznego uzasadnienia. Nie oznacza to jednak, że powinniśmy takiego wysiłku nie podejmować.

W naszej ocenie troska o prawa człowieka i troska o ochronę zwierząt nie są wartościami konkurencyjnymi, a empatia wobec zwierząt, nie wyklucza empatii wobec ludzi. Po prostu daleka nam jest idea budowania wartości człowieka w opozycji i kosztem zwierzęcia

To przekonanie leżało u podstaw zorganizowania dzisiejszej konferencji.

—————————————————————————————————————————

Zuzanna Warso od 2011 roku współpracuje z Helsińską Fundacją Praw Człowieka, od 2019 z brytyjską firmą Trilateral Research. Pełni funkcję niezależnej ekspertki do spraw etyki badań naukowych przy Komisji Europejskiej. Jest adwokatką. Współautorka bloga http://ekopoetyka.com/category/blog/

Tematy podobne


Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.